صفحه اصلی / روانشناسی / شخصیت / تعریف اعتماد به نفس از دیدگاه قرآن :
mseza2

تعریف اعتماد به نفس از دیدگاه قرآن :

تعریف اعتماد به نفس از دیدگاه قرآن :
اعتماد به نفس از نظر قرآن ، به معناى پى بردن به کرامت و ارزش نفس است;(اسراء ،۷۰ )
و این کرامت انسان از ویژگى هاى او است که سائر مخلوقات از آن برخوردار نیستند; و به همین خاطر نسبت به دیگر مخلوقات برترى دارد .
از دیگر کرامات و ارزش هاى انسان ، مقام «خلیفه اللهى » (بقره ،۳۰) و «مسجود ملائکه » (بقره ، ۳۳)
و «تعلیم الاسماء» (بقره ،۳۱) بودن او است کشف این حقایق سبب مى شود انسان ، جایگاه و ارزش خود را بشناسد ،
و به خود ببالد و اعتماد کند; و با این ویژگى ها در مسیر سعادت و کمال گام بردارد .
البته یادتان باشد در روان شناسى غرب ، اعتماد به نفس در مقابل توکل به خداست ;
زیرا توکل به خدا به معناى اعتماد به خدا است ، ولى اعتماد به نفس از دیدگاه روان شناسان غرب به معناى اعتماد به خود است .
و اگر اعتماد به خدا جایش را به اعتماد به خود داد شرک خواهد شد .

اما آثار اعتماد به نفس
با تعریفى که از اعتماد به نفس شد ، آثار اعتماد به نفس به معناى آثار کرامت نفس خواهد بود .

برخى از آثار کرامت نفس عبارت است از:
۱. عزت نفس
۲. موفقیت
۳. پرهیز از گناه
۴. بی نیازی به غیرخدا
۵. به بن بست نرسیدن
۶. یاد دائمی خدا

۱ . عزت نفس :
کسى که مقام و ارزش خود را شناخته باشد تلاش مى کند آن را از دست ندهد ، و با قدرت و قوت ، موقعیت والاى خود را حفظ کند و هرگز شکست نخورد» . و از آن جا که تمامى این ارزش ها از سوى خدا است ، عزت را نیز از خدا مى خواهد . «مَن کَانَ یُرِیدُ الْعِزَّهَ فَلِلَّهِ الْعِزَّهُ جَمِیعًا إِلَیْهِ یَصْعَدُ الْکَلِمُ الطَّیِّب ُ وَ الْعَمَلُ الصَّــلِحُ یَرْفَعُهُ وَ الَّذِینَ یَمْکُرُونَ السَّیِّـَات ِ لَهُمْ عَذَابٌ شَدِید;(فاطر ،۱۰) کسى که خواهان عزت است (باید از خدا بخواهد) که تمام عزت براى خدا است ، سخنان پاکیزه به سوى او صعود مى کند ، و عمل صالح را بالا مى برد ، و آن ها که نقشه هاى سوء مى کشند ، عذاب شدید براى آن ها است و مکر آن ها نابود مى شود» . امام باقر(علیه السلام)مى فرماید: «الیاس عمانى ایدى الناس عزّ للمومن ; ناامید و مایوس بودن از آن چه در دست مردم است براى مومن عزت است .

۲ . موفقیت ، پیشرفت و ترقى در کارها:
«وَلاَ تَهِنُوا وَلاَ تَحْزَنُوا وَأَنتُمُ الاَْعْلَوْنَ إِن کُنتُم مُّؤْمِنِینَ;(آل عمران ،۱۳۹) و سست نشوید و غمگین مگردید و شما برترید اگر ایمان داشته باشید .» ایمان به خدا به ارزش هاى والاى خدادادى سبب آن مى شود که انسان از کسى ترس نداشته باشد ، سست نشود و خودرا برتر ببیند . این روحیه ، عامل مهمى براى موفقیت و پیشرفت در کارها است .

۳ . پرهیز از گناه :
نتیجه ایمان به خدا و ایمان به مقام بلند انسان ، عاملى است که انسان از هر گناه پرهیز کند; زیرا گناه ، انسان را از موقعیتى که دارد تنزل مى دهد . «وَ ثِیَابَکَ فَطَهِّر * وَ الرُّجْزَ فَاهْجُرْ;(مدثر ،۴ـ۵) و لباست را پاک کن و از پلیدى هاى بپرهیز» . امام على(علیه السلام)مى فرماید: «کسى که کرامت خودش را حفظ کند موقعیت گناه برایش پیش نمى آید» .

۴ . استغناء:
بى نیازى به غیر خدا نیز از آثار کرامت نفس است . امام على(علیه السلام) مى فرماید: «بى نیازى تو از مردم در پاکى تو از آبروى تو و بقاء عزت تو است » .

۵ . به بن بست نرسیدن :
شناخت خود ، و شناخت راه و هدف ، انسان را در پیمودن راه و رسیدن به هدف ثابت قدم نگه مى دارد; و در این مسیر هیچ مشکلى و یا شکست ظاهرى او را به بن بست نخواهد کشاند; «قُلْ هَلْ تَرَبَّصُونَ بِنَآ إِلآَّ إِحْدَى الْحُسْنَیَیْنِ وَنَحْنُ نَتَرَبَّصُ بِکُمْ أَن یُصِیبَکُمُ اللَّهُ بِعَذَاب مِّنْ عِندِهِ أَوْ بِأَیْدِینَا فَتَرَبَّصُوا إِنَّا مَعَکُم مُّتَرَبِّصُونَ;(توبه ،۵۲) بگو آیا درباره ما جز یکى از دو نیکى انتظار دارید (یا بر شما پیروز مى شویم و یا شربت شهادت مى نوشیم ) ولى ما انتظار داریم یا عذابى از طرف خداوند (در آن جهان ) یا به دست ما (در این جهان ) به شما برسد ، اکنون که چنین است شما انتظار بکشید ما هم با شما انتظار مى کشیم » .

۶ . یاد دائمى خدا:

نتیجه ایمان به خدا و ایمان به کرامات انسانى و تحمل تمامى سختى ها آن است که انسان در نهایت به خوشى و سعادت واقعى برسد; و این جز با یاد و حضور خدا در متن زندگى حاصل نخواهد شد . کسى که اعتماد به کرامت نفسانى خود کرده باشد هرگز از یاد خدا غافل نمى شود; اما کسى که غافل از یاد خدا شد زندگى تلخى خواهد داشت ; «وَ مَنْ أَعْرَضَ عَن ذِکْرِى فَإِنَّ لَهُ مَعِیشَهً ضَنکًا وَ نَحْشُرُهُ یَوْمَ الْقِیَـمَهِ أَعْمَى;(طه ،۱۲۴) و هر کس از یاد من روى گردان شود زندگى تنگ (و سختى) خواهد داشت و روز قیامت او را نابینا محشور مى کنیم » .

پی نوشت ها:
۱ . التذهیب ، شیخ طوسى ، ج ۶ ، ص ۳۸۷ ، دارالکتب الاسلامیه .
۲ . مستدرک ، محدث نورى(رحمه الله) ، ج ۱۱ ، ص ۳۳۹ ، آل البیت .
۳ . کافى ، کلینى(رحمه الله) ، ج ۲ ، ص ۱۴۸ ، دارالکتب الاسلامیه .
۴. تفسیر نمونه ، آیت الله مکارم شیرازى و دیگران ، ج ۱۸ ، ص ۱۹۲ـ۱۹۸;

image_pdfimage_print

درباره مسلم داودی نژاد

مسلم داوودی نژاد مولف و پژوهشگر استاد روانشناسی و طب اسلامی، مدرس همایش های ملی و بین المللی است. کتاب و محصولات: سبک زندگی اسلامی با رویکرد ارزش های ایرانی اسلامی در راستای فرمایشات مقام معظم

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

در حال بارگذاری